Hoe lang red je het als ZZP'er zonder inkomen bij arbeidsongeschiktheid?

Je bent ZZP'er. Je bepaalt zelf waar je werkt, wanneer je werkt, en hoeveel je factureert. Heerlijk, die vrijheid.

Maar stel je voor: je wordt ziek. Niet gewoon een weekje griep, maar écht ziek.

Zo ziek dat je niet meer kunt werken. En dan stopt ineens je inkomen. Niet over een maand, maar morgen.

Want als ZZP'er heb je geen werkgever die je doorbetaalt. Geen vakantiedagen die overhouden. Geen ziektewet die voor je zorgt. De vraag is dan: hoe lang red je het?

De harde realiteit: als ZZP'er heb je geen recht op ziekte-uitkering

Laten we even met beide benen op de grond staan. In Nederland bestaat er geen verplichte ziekteverzekering voor zelfstandigen. Werknemers die ziek worden?

Die krijgen minimaal 70% van hun loon doorbetaald door hun werkgever. Jij als ZZP'er? Die krijgt niets.

Tenzij je zelf iets geregeld hebt. Er was ook wel eens iets als de zelfstandigenregeling van het UWV, maar die is in 2015 afgebouwd.

Op dit moment bestaat er dus geen overheidsuitkering waar je als ZZP'er op kunt terugvallen als je arbeidsongeschikt raakt. Dat is even stilgestaan.

Wat kun je dan wél regelen?

Gelukkig ben je niet helemaal hulpeloos. Er zijn een paar dingen die je kunnen helpen om de financiële gevolgen van arbeidsongeschiktheid te beperken.

Arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV)

Dit is verreweg de belangrijkste verzekering voor elke ZZP'er. Een AOV-uitkering geeft je een maandelijks inkomen als je door ziekte of een ongeluk niet meer kunt werken. Dit is geen luxe, maar een noodzaak. Bij het afsluiten van een AOV moet je een paar dingen goed uitkiezen:

Premies voor een AOV kunnen flink oplopen, vooral als je ouder bent of een zwaar beroep hebt. Maar denk eraan: de AOV-premie is fiscaal aftrekbaar.

• Het uitkeringsbedrag: Kies een bedrag dat past bij je maandelijkse uitgaven. Reken niet alleen je huur of hypotheek mee, maar ook boodschappen, verzekeringen, abonnementen en andere vaste lasten.
• De wachtperiode: Dit is de tijd tussen het moment dat je arbeidsongeschikt raakt en het moment dat de verzekeraar begint met uitkeren. Een wachtperiode van 30 dagen is goedkoper dan 90 dagen, maar je moet die eerste maand dus zelf overbruggen.
• De dekking: Sommige polissen dekken alleen beroepsgebonden arbeidsongeschiktheid, andere ook voor algemene arbeidsongeschiktheid. Let goed op de voorwaarden.

En het alternatief, helemaal geen dekking, is veel duurder. Je basisverzekering dekt je medische kosten, maar niet je inkomensverlies.

Ziektekostenverzekering

Wel is het belangrijk om te weten dat sommige aanvullende pakketten een kleine tegemoetkoming bieden bij arbeidsongeschiktheid. Dit is meestal een eenmalig bedrag of een kortdurende uitkering. Het lost het probleem niet op, maar elk beetje helpt.

Hoe lang kun je het écht uitzonderen?

Laten we eens rekenen. Stel: je hebt 10.000 euro spaargeld.

Je vaste lasten zijn 2.000 euro per maand. Dan red je het vijf maanden. Daarna is het op. En dat is een optimistisch scenario.

Want als je langdurig arbeidsongeschikt bent, komen er vaak extra kosten bij. Denk aan aanpassingen in huis, hulpmiddelen, of zorg die niet verzekerd is.

Scenario 1: Korte arbeidsongeschiktheid (1 tot 3 maanden)

De meeste financiële adviseurs raden aan om een noodfonds van minimaal 3 tot 6 maanden aan vaste lasten opzij te hebben.

Voor ZZP'ers is dat eigenlijk aan de lage kant, omdat je inkomen onzekerder is dan bij een vaste baan. Als je een goed noodfonds hebt en je AOV een wachtperiode van 30 dagen heeft, kun je deze periode overbruggen. Het is pijnlijk voor je spaargeld, maar vraag jezelf eens af: hoe lang kun je zonder inkomen als je arbeidsongeschikt bent? Je overleeft het financieel, maar het is wel een flinke aanslag.

Scenario 2: Middellange arbeidsongeschiktheid (3 tot 12 maanden)

Hier wordt het serieus. Je noodfonds raakt op, en je bent volledig afhankelijk van je AOV-uitkering.

Als je geen AOV hebt, zul je waarschijnlijk je bezeten moeten verkopen of schulden opbouwen. Dit is het scenario waar je voor moet zijn. Een AOV-uitkering loopt meestal tot je 65 of 67e, maar de hoogte kan veranderen.

Scenario 3: Langdurige of blijvende arbeidsongeschiktheid (langer dan 12 maanden)

Sommige polissen verlagen de uitkering na een bepaalde periode. En als je geen AOV hebt, zul je uiteindelijk aangewezen zijn op bijstand.

En dat is een bedrag dat ver beneden de rarmoedegrens ligt.

Wat nu? Praktische stappen voor ZZP'ers

Je hoeft niet in paniek te raken, maar je moet wel actie ondernemen. Hier zijn de belangrijkste stappen:

1. Sluit een AOV af als je dat nog niet hebt. Kijk bij verzekeraars zoals Aegon, ASR, Loyalis of ZwitserLeven. Vergelijk polissen via vergelijkingssites zoals Independer of Verzekeringssite.
2. Bouw een noodfonds op. Streef naar minimaal 6 maanden aan vaste lasten. Zet het geld op een aparte spaarrekening zodat je er niet snel aan zit.
3. Maak een overzicht van je financiën. Weet precies wat je inkomsten, uitgaven en schulden zijn. Alleen dan kun je inschatten hoe lang je kunt overleven zonder inkomen.
4. Overweeg een schuldsaneringsregeling. Als je al schulden hebt, wordt de situatie bij arbeidsongeschiktheid nóg urgenter. Pak dit aan voordat het te laat is.
5. Praat met een financieel adviseur. Een onafhankelijke adviseur kan je helpen een plan op maat te maken. Het kost geld, maar het kan je veel meer besparen op de lange termijn.

Het verschil tussen hoop en plan

Veel ZZP'ers hopen dat het hen niet overkomt. Dat is geen plan, dat is geluk. En geluk is geen strategie.

De waarheid is simpel: als ZZP'er ben je zelf verantwoordelijk voor je financiële veiligheid en is het verstandig om je te verdiepen in een vrijwillige ziekteverzuimverzekering voor ZZP'ers.

De overheid zal je niet redden. Het is aan jou om jezelf te beschermen tegen het ergste scenario.

De vraag is niet of je het kunt veroorloven om een AOV af te sluiten. De vraag is of je het kunt veroorloven om dat niet te doen.